ორალური სექსი ისლამში

—

ვნახოთ…ერთადერთი რაც არ მომწონს, ეს თარიღების დამთხვევა არის…დანარჩენს ველოდები…დღევანდელი რეალობა უნდა შეიცვლოს ფაქტია და არა ისე, როგორც 23 ნომბერს შეიცვლაა 2003 წელს.

—

უფრო ვრცელ პოსტს, ხვალინდელ დღეზე და ერთი წლის წინანდელ მოგონებებზე, დავწერ ხვალ ან ცოტა მოგვიანებით.

ალასანია მიიჩნევს, რომ შექმნილი კრიზისული სიტუაციიდან გამოსვლის მიზნით აუცილებელია მიმდინარე სიტუაციის ანალიზი და ზუსტი შეფასება.

“ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ ექვსპუნქტიანი შეთანხმების ფარგლებში ოქტომბერში ჟენევაში დაგეგმილია მოლაპარაკებები, რომლისთვისაც აუცილებელია კომპეტენტურად მომზადება, გაეროსთან, ევროკავშირთან და ეუთოსთან, ასევე სხვა მხარეებთან აქტიური მუშაობის გატარება”, – აღნიშნა ალასანიამ.

მისი განცხადებით, ჯერ კიდევ აგვისტოში სიტუაციის მოსაგვარებლად არცერთმა მხარემ დიპლომატიური ბერკეტების პოტენციალი სრულად არ გამოიყენა.

“დიპლომატიას შეეძლო უფრო ეფექტურად ემუშავა. მაგრამ, რაც შეეხება მომხდარს – ყველასთვის ნათელია, რომ რუსეთი ხანგრძლივი დროის მანძილზე ემზადებოდა ამისთვის, რამდენიმე წლის განმავლობაში ქმნიდა სამხედრო ინფრასტრუქტურას ჩრდილოეთ კავკასიასა და კონფლიქტურ ზონებში. საქართველოს წინააღმდეგ ასევე განხორციელდა რიგი პროვოკაციები, რათა ქვეყანა კონფლიქტში ჩაეთრიათ. რთულია იმ გადაწყვეტილებების შეფასება, რომლებიც ივლისში იქნა მიღებული, როდესაც მე ნიუ-იორკში ვიყავი, თუმცა, სავარაუდოდ, არსებობდა კონფლიქტის მინიმუმამდე დაყვანის შესაძლებლობა, მეტი დრო და ენერგია, რომ დახარჯულიყო აფხაზეთთან და სამხრეთ ოსეთთან დიპლომატიაზე”, – აღნიშნა ალასანიამ.

იგი კონფლიქტების მოგვარებას და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენას შესაძლებელად მიიჩნევს, თუმცა, ეს, მისი განცხადებით, შეიძლება მოხდეს მხოლოდ მშვიდობიანი გზით.

“ერთადერთი გზა, რომელიც საქართველოს გასაერთიანებლად არსებობს – ეს მშვიდობიანი გზაა. ბუნებრივია, ამაზე საჭიროა დრო, რადგან ბოლო მოვლენებმა ეს შესაძლებლობა შეზღუდეს”, – განაცხადა ალასანიამ.

–

მე არაფერს არ დავამატებ მეტს, უბრალოდ ეს ადამიანი თავისი მოსაზრების გამო ჩემში დიდ პატივისცემას იმსახურებს, იმედია მას მიეცემა შანსი იმ სხვა ადამიანებთან ერთად მოქმედებისა, რომლებიც კონფლიქტის მოგვარების რაციონალურ გზას – მშვიდობიან გზას ემხრობიან და აღადგენენ ოსებს ქართველებსა და აფხაზებს შორის ურთიერთობას და დააბრუნებენ დევნილებს საკუთარ სახლებში.

მიუხედავად იმისა, რომ სწავლა დაიყო და რაღაც new opportunities…მაგრამ…

ხოდა აი ასე, თან ჩემ თავს ვწყევლი, როდესაც რაღაცეების წაკითხვა მეზარება (რაღაცეების არა, ნუ ვკითხულობ მაგრამ მეტი მინდა…:) )

ხოდა ასე…”დებილობაა”…

ამიხდინეთ ოცნებები…:)

ეს კიდე ის დებილი პოსტია, რომელიც ”დღიურებს” რომ წერენ გოგოები იქაც შეიძლება გადააწყდე

ალბათ ყველამ იცითთ, რომ მსოფლიოს ოლიმპიური კომიტეტის გადაწყვეტილებით, 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები, ჩატარდება რუსეთის ერთ-ერთ კურორტზე სოჭაში.

ისიც ალბათ კარგად გახსოვთ, როგორ მოიქცა რუსეთი საქართველოსთან ამ წლის აგვისტოში და კარგად გვახსოვს ომი, ნუ ვისი დაწყებული იყო და ა.შ. ეს სხვა საკითხია, მაგრამ რუსული აგრესია და ინტერვენცია რომ მიუღებელი და დაუშვებელი იყო ამაზე უმეტესობა ვთანმხდებით ალბათ.

ახლა რაშია საქმე, ჩვენ პატარა ქვეყანა ვართ და შესაბამისად არ გვაქვს იმხელა ეკონომიკური და სამხედრო ბერკეტები რომ რუსეთს დავუპირისპირდეთ, ამიტომ შეგვიძლია ვეცადოთ და რუსეთს არაპირდაპირი გზით მივაყენოთ ზიანი, რაც ჩვენც მოგვაყენეს. ასეთი საშუალება არის რა თქმა უნდა ბოიკოტი…

ამ შემთხვევაში კი ბოიკოტი 2014 წლის ოლიმპიადას. მიუხედავად იმისა, რომ საიტი რომელიც ამ მიზნებისთვის შეიქმნა http://revokethegames.com/ ცოტა სხვა შინაარსიასაა, ანუ მოითხოვენ ოლიმპიადის გადატანას სოჭიდან სხვა ქვეყანაში, თუმცა ჩემი აზრით ეს ნაკლებად მიღწევადია. მიუხედავად ამისა, ჩემი აზრით რაც უფრო მეტ აქტიურობას გამოვიჩენთ ჩვენ და სხვა ქვეყნის მოქალაქეებიც, ეს ასე ვთქვათ hint-ი იქნება, იმ ქვეყნის ოლიმპიური კომიტეტებისათვის, რომ ბოიკოტი გამოუცხადონ ოლიმპიადას.

მითუმეტეს, ოლიმპიადა ტარდება იმ ქალაქში, რომელიც 1938 წლამდე საქართველოს ტერიტორიაში შედიოდა, თუმცა დღეს ამას სამწუხაროდ არ აქვს მნიშვნელობა.

სწორედ ამიტომ, ეს ლინკი რომელიც ზემოთ არის მოცემული გთხოვთ გაავრცელოთ თქვენ ნაცნობებში, მეგობრებში, ბლოგებზე და ა.შ. თუ უცხოელებს მიაწვდით ამ ლინკს ეს ყველაზე კარგი იქნება ჩემი აზრით.

ალბათ შედეროვიჩი იმ 5-10 %-ში შედის ადამიანებისა, რომელსაც არ ეშინიათ დღეს რუსეთში მთავრობის წინააღმდეგ რაიმის თქმისა. ასეთი ადამიანები დღეს რუსეთში მართლა ცოტანი არიან (კასპაროვი, შევჩუკი, ხატამადა…)…თუმცა მიზეზი რატომაც აქ შენდეროვიჩზე ვწერ არ არის მაინცდამაინც ის, რომ იგი რუსეთის მთავრობის ოპოზიციაშია…არა უბრალოდ ერთ-ერთი ყველაზე მაგარი ადამიანი, რომელიც დღეს მოღვაწეობს. პლიუს ამას ებრაელია ჯერ ცოტა ბანალური ბიოგრაფია და მერე ლინკები და ა.შ.

ვიქტორ შენდეროვიჩი დაიბადა 1958 წლის 15 აგვისტოს. 1975 წელს დაამთავრა სკოლა, ხოლო 1980 წელს მოსკოვის ხელოვნებისა და კულტურის უნივერსიტეტი და პროფესიით direction of volunteer theatrical groups…ქართულად ზუსტად ვერ გადავთარგმნე, თვითონ შენდეროვიჩი ამბობს თავის პირველ პროფესიაზე რომ : отчего до сих пор вздрагивает.

1982 წელს 2 წლის განმავლობაში საბჭოთა არმიაში მსახურობდა, სადაც როგორც თვითონ ამბობს კარგად აითვისა ბილწსიტყვაობა (იქამდე რა პატიოსანი ყოფილა )

მისი პირველი გამოჩენა ტელევიზიით უკავშირდება რუსულ სერიალს, რომელიც იმ დროინდელი ელცინის მთავრობის პაროდია იყო და ერქვა Куклы…ალბათ გახსოვთ ყველას…სერიალი გადიოდა ნტვ-ზე, 2002 წლამდე და იყო ფაქტიურად ერთადერთი ოპოზიციური არხი, რომელსაც პუტინის მთავრობაში მოსვლის რამოდენიმე წელში დაურხიეს ძლიერ და დაახლოებით ის ნორმები გაატარეს მის მიმართ რაც ჩვენ ტელეკომპანია ”იმედს”…რის შედეგადაც უმეტესობა ნტვ-ს ჟურნალისტებისა წამოვიდა ნტვ-დან…და შესაბამისად სერიალიც გაუქმდა…

ასევე 1997 წლიდან მიყავდა გადაცემა Итого, Помехи в эфире და Бесплатный сыр, სამივე გადაცემა სარკაზმული დამოკიდებულებით გამოირჩეოდა იმ დროინდელი რუსული საზოგადოებისა და მთავრობის მიმართ, რის გამოც ვერც მთავრობა და საზოგადოების დიდი ნაწილი მას ვერ იტანდა

2003 წელს, გადაბარგდა რადიო ეხო მასკვიში, სადაც მიყავდა გადაცემა Плавленый сырок, ამავდროულად იყო რადიო თავისუფლების წევრიც და სადაც ჰქონდა საავტორო გადაცემა ”ყველანი თავისუფლები ვართ”.

2004 წელს გახდა წევრი Комите́т 2008: Свобо́дный вы́бор-სი, რომელიც გარი კასპაროვის ჩამოყალიბებულია. მისი მიზანი იყო, 2008 წლის საპრეზი

დენტო არჩევნების დემოკრატიულად, გამჭვირვალედ და თავისუფლად ჩატარება. თუმცა, ალბათ ხვდ

ებით დღევანდელობი

დან გამომდინარე, რომ ეს ”მისია” ჩავარდა. კა

სპაროვს უარი უთხრეს გაურკვეველი მიზეზების გამო არჩევნებში მონაწილეობაზე და მეტიც, მედვედევის გამარვჯვების შემდეგ მოწყობილ აქციაზე Маршах Несогл

асных-ზე დაიჭირეს კიდეც და რამოდენიმე დღის შემდეგ გამოუშვეს. კასპაროვის პატიმრობაში ყოფნისას, შენდეროვიჩი მარტოც კი ატარებდა აქციებს კასპაროვის განთავისუფლების მოთხოვნით.

2005 წელს რუსეთის დუმის არჩევნებში მონაწილეობდა, როგორც დამოუკიდებელი კანდიდატი, თუმცა გავიდა მეორე ადგილზე და მიიღო 17%, ხოლო კრემლის მიერ წამოყენებულმა კანდიდატმა გოვურკინმა მიიღო 34%. შენდეროვიჩმა სასამართლოს მიმართა და ამბობდა, რომ მისი მოწინააღმდეგე დაუშვებელი მეთოდებით ატარებდა საარჩევნო კამპანიას, თუმცა როგორც ვიცით პოსტ-საბჭოთა სივრცეში, სამწუხაროდ ”მთავრობის ხალხს” წყალობს სამართალი და შენდეროვიჩის სარჩელიც არ მიიღეს.

არჩევნების შემდეგ, შენდეროვიჩმა დაწერა დოკუმენტური წიდნი Недодумец, или как я победил Марка Твена, სადაც აღწერა მისი გამოცდილება და ისტორიები რომლებიც გადახდა არჩევნებთან დაკავშირებით.

ქვემოთ მოცემულია შენდეროვიჩის მიერ გამოცემული სხვა ნაშრომები:

• 1991 — Цветы для профессора Плейшнера
• 1993 — … В деревне Гадюкино — дожди
• 1995 — Семечки
• 1997 — Театр одного Шендеровича
• 1998 — Куклы
• 1999 — Московский пейзаж
• 2000 — Куклиада
• 2000 — Антология
• 2000 — 208 избранных страниц
• 2004 — Здесь было НТВ и другие истории
• 2004 — Здесь было НТВ, ТВ-6, ТВС
• 2005 — Монолог с властью
• 2005 — Кинотеатр повторного фильма
• 2005 — Изюм из булки, ISBN 978-5-8159-0826-0
• 2006 — Недодумец, или как я победил Марк Твена, ISBN 5-8159-0590-9
• 2006 — Изюм из булки. Издание второе. Исправленное и дополненное
• 2007 — Плавленые сырки и другая пища для ума
  ——————————————————————————-

დღეისათვის, შენდეროვიჩს მიყავს რამოდენიმე გადაცემა ეხო მასკვიზე და RTVI-ზე…ასევე აქტიურად იყენებს ინდივიდუალური მედიის საშუალებებს, ანუ ბლოგებს და ა.შ.

შენდეროვიჩის ბლოგი არის : http://shenderovich.livejournal.com/

შენდეროვიჩის ვებსაიტი: shender.ru

შენდეროვიჩის გვერდი Ежедневный Журнал-ში:

http://ej.ru/?a=author&id=13

ორივე საიტი ძალიან საინტერესოა გირჩევთ შეხვიდეთ და გადმოწეროთ გადაცემებიც და წაიკითხოთ მისი წიგნები…

აი ასე

მსოფლიო ამაღლების დღესასწაულს (1427 სექტემბერი)
ნუთუ, ვერ შეუგნიათ
უკანონობის ჩამდენთ,
ჩემი ხალხის მჭამელთ,
პურივით რომ სჭამენ და
ღმერთს არ უხმობენ.
ფსალმუნი 13,14
1

დამარცხება და გამარჯვება, ბევრ შემთხვევაში, პირობითი ცნებებია. ჩემი მოსაზრების იდეაც თვით სათაურშია მოცემული, დაზუსტებით-ამ ორი ცნების თანმიმდევრობაში.
ჩემს ხელთ არსებული მაგალითებიდან, სათქმელის დედააზრს ყველაზე უფრო მიესადაგება იმპერატორ დიოკლეტიანესა და მისი ჯარის ერთ-ერთი ჩინოსანი მხედართუფროსის, გიორგის ორთაბრძოლის ისტორია.
ფიზიკურად ეს ბრძოლა იმპერატორის გამარჯვებით დამთავრდა. მან სასტიკად აწამაურჩი ქვეშევრდომი და ბოლოს თავიც მოაკვეთინა, რადგან გიორგიმ ქრისტე აღიარა.
ხოლო სვანეთში არის ფრესკა, სადაც წმინდანი ურჩხულის ნაცვლად დიოკლეტიანეს გმირავს.
ეს არის ორი, დიამეტრულად განსხვავებული ახსნა ამ მოვლენისა, მაგრამ მხოლოდ ერთი აღნიშნავს ჭეშმარიტ გამარჯვებას.
მხედართუფროს გიორგის შეეძლო არ აერჩია “იწრო“ ბჭე ქრისტიანობისა და მიეღწია მისთვის შესაძლებელი ამქვეყნიური ყველა დიდებისა და კეთილდღეობისთვის, სანაცვლოდ, სიკვდილის შემდეგ, ის სრულ დავიწყებას მიეცემოდა, მაგრამ მან მოწამებითი გზა აირჩია და დღეს, ძლევამოსილების დასტურად, ჭეშმარიტ ქრისტიანულ სამყაროში მის სახელზე, წმინდა გიოგის სახელზე, უამრავი ტაძარია აშენებული, ძნელად მოიძებნება ოჯახი, სადც მისი ხატი არ იყოს და ეკლესიის შანდალი, სადაც მისი ხატის წინ სანთელი არ ენთოს.
ახლა მოვიყვანოთ მაგალითი უახლესი ისტორიიდან. მეორე მსოფლიო ომი სისასტიკით სავსე, ადამიანთა ცოდვათა განკითხვის რეალური დადასტურება. მსგავსი ომი ჩვენს პლანეტას არ ახსოვს და, ღმერთმა ნუ ქნას, უფრო მკაცრი გამოცდა მოუვლინოს კაცობრიობას.
ფაშისტური გერმანია ერთ მხარეს,-ეს იყო ძირითადი მოქმედი და მეორე მხარეს,-რუსეთი, საბჭოთა კავშირი, რომელმაც ყველა ხალხზე მეტი ფიზიკური ტკივილი განიცადა ამ ომში. მე ქედს ვიხრი ამ ტკივილის წინაშე.
გერმანია ამ ომში დამარცხდა. რუსეთმა გაიმარჯვა. აქაც შედეგი უაღრესად მძიმე და სასტიკი იყო, მაგრამ საერთო ნიშნით-სამართლიანი.
მაგრამ ვინ რა მოიგო ამ ომით?
რუსეთი გამარჯვებით დაისაჯა, ხოლო გერმანია დამარცხებით გამართლდა, რადგან მან შედეგად მიიღო გათავისუფლება უპირველესი სასიკვდილო ცოდვისგან-ამპარტავნობისგან, ხოლო რუსეთს არ მიეცა ეს წყალობა. ის კვლავ ამპარტავნობაში დარჩა.
მესამე მაგალითი ჯერ კიდევ ამოხსნის პროცესშია…
მოგეხსენებათ, რუკაზე, სადაც რუსეთის სხეულს მტკავლებით ჭირდება გადაზომა, საქართველოს, და მითუმეტეს, აფხაზეთს, ბრჩხილი დაფარავს.
მაგრამ ტკივილი რომელსაც ეს ფრჩხილისოდენა ტერიტორია განიცდის, მთელს ამ უზარმაზარ სხეულს ეყოფა.
სადაც გტკივა გულიც იქა ფეთქს.
აფხაზეთის პრობლემა გუშინ არ დაწყებულა. ამ ავადმყოფობას და ტკივილს საუკუნენახევრის ისტორია აქვს და მისი განხილვაც იმ პერიოდიდან უნდა დაიწყოს. ამიტომ, უმართებულოა, ძირითადი ბრალდებები ჩვენს დროს წავუყენოდ.
ხოლო რაც შეეხება საკითხს, თუ ვის რა უფლებები აქვს ამ მიწაზე, ცალკე კვლევის საგანია. ამ მიმართულებით ჩვენ მხოლოდ ერთს ვიტყვით-რომ დასავლეთ საქართველოს უდიდესი ნაწილი და თვით ეს ტერიტორიაც მემკვიდრეა კოლხური ცივილიზაციის.
მაგრამ ჩვენი მოსაზრება სულ სხვა განზომილებაში გვინდა განვიხილოთ:
ამა წლის 27სექტემბერს აფხაზებმა იზეიმეს ქართველებზე გამარჯვების 4 წლის თავი. კვლავ გვინდა შეგახსენოთ, რომ 27სექტემბერი (ახ.სტ.) არის მსოფლიო ამაღლება პატიოსნისა და ცხოვლისმყოფელისა ჯვარისა. ეს დღე აღინიშნება მთელ მართლმადიდებურ სამყაროში, მათ შორის, რუსეთშიც და საქართველოშიც. აღინიშნება ეს დღე მძიმე მარხვით.
აფხაზეთშიც არსებობს მართლმადიდებელი ეკლესიები და თუკი იქ მიმდინარეობს ჩვეულებრივი ღვთის მსახურება, მაშინ ეს თარიღიც აღინიშნება. და შეუძლებელია, იქ არ აღწევდეს ქართველებზე გამარჯვების საზეიმო განწყობა. მაშინ როგორ უთავსებენ მორწმუნეები ერთმანეთს ამ ორ დღესსასწაულს: ჯვართამაღლებას და ქართველებზე გამარჯვების დღეს, რადგანაც მათ არ შეიძლება არ იცოდნენ, თუ რის ფასად არის მიღწეული ეს გამარჯვება, სინამდვილეში რას ნიშნავს იგი, რადგანაც ამ ომში არ შეიძლება იყოს გამარჯვებული.
რუსეთშიც ბუნებრივია, მთელი დიდებით აღინიშნება ეს საეკლესიო დღესასწაული. მათ, ალბათ, არც ახსოვთ, რომ ამ დღეს აფხაზები ქართველებზე გამარჯვებას ზეიმობენ. იქნებ, მათ საერთოდ არ იციან, რომ ამ ომში ათასობით ადამიანია დახოცილი და ასიათასობით განდევნილი სამშობლო მიწიდან; რომ იქ ფატრავდნენ ფეხმძიმე ქალებს და სავამდნენ ქართველების სისხლს. იქნებ, მათ მართლა გონიათ რომ რუსები არაფერ შუაში არიან ამ ომში, ანდა მიაჩნიათ, რომ რუსების მონაწილეობა იყო კეთილშობილი, უანგარო, სამართლიანი დახმარება მცირერიცხოვანი ერისადმი ქართველი აგრესორების წინააღმდეგ(განა ამას არ ადასტურებს დიდი რუსი მწერლის სიტყვები:
Так нетерпливо жаждет нацианалной независимости Грузия! (впрочем, Россия не заваевывала ее насильственна, а только Ленин в 1921г.) (!) А вот уже сегодня: притеснение абхазцев, притеснение осетин инедопуск на исконную родину высланных Сталиным месхов, – неужеи это и есть желанная насиональная свобода? (А.И. Солженицынн. Как нам обустроить Россию? Париж. YMCA-PRESS. 1990 г. Стр12).
სწორედ აქ არის მოსატანი ნიცშეს აფორიზმი: ნახევარცოდნა სრულ ცოდნაზე ძლევამოსილია, ხოლო მე მოკრძალებით დავამატებდი – უმეცრება – უძლეველია! მაგრამ რას იზამ, რადიოს რაც სურს, იმას ამბობს, შენ ვერ შეეპასუხები.
ერთი, რაც ზემოთ მოყვანილ ციტატაში მეც მაწუხებს, თურქი-მესხების ბედია. მაგრამ აქაც მინდა დავუმატო – რად უყურებ ბეწვს შენი ძმის თვალში, საკუთარ თვალში კი დირეს ვერ ხედავ?
აქ არ შემიძლია არ გავიხსენო მეორე დიდი ავტორიტეტის, ანდრეი სახაროვის ცნობილი სიტყვები: Грузия – это малаия империя. სახაროვის პატივსმცემელნი ჩვენშიც საკმაოდ ბევრია. მეც არ შემიძლია უგულებელვყო მისი, როგორც მეცნიერის, დამსახურება და ღვაწლი საბჭოთა კავშირის წინაშე. ეს მისი პატრიოტული და მოქალაქეობრივი მოვალეობა იყო. და მართლაც, იქნებ წყალბადის ბომბის შექმნამ, რითაც მოხდა სამხედრო ძლიერების გარკვეული გაწონასწორება ორი სისტემის დაპირისპირებისას, აარიდა მსოფლიო კიდევ ახალ კატასტროფას (ნურავინ დაიმშვიდებს თავს იმით, რომ მეორე მხარე არ ისარგებლებდა თავისი უპირატესობებით, რისი თვალსაჩინო მაგალითიცაა ჰიროსიმა და ნიგასაკი).
კიდევ უფრო დასაფასებელია სახაროვის მოღვაწეობის მეორე ეტაპი, როგორც სამართალდამცავისა ამ მეორე ეტაპის მოღვაწეობის კონტექსტში მისმა ავტორიტეტმა ჩვენ, ქართველებს, დიდი სატკივარი გვიჩვენა. “Грузия – это малаия империя” – ეს უსამართლო ფორმულირება, ნათქვამის მიერ, თუნდაც არაოფიციალურად, თუნდაც კულუარებში, გახდა ერთგვარი მორალური სანქცია საქართველოს დასათრგუნად, რაც გამოიხატა მოძრაობაში – “Грузия – зона бедствия”. მაგრამ, კიდევ უფრო სავალალოა სახაროვის ამ ფორმულირების სხვა მნიშვნელობა – საქართველო ისეთივე იმპერიაა, როგორც რუსეთი (რომ საქართველო ისევეა შექმნილი სხვა ხალხების დაპყრობით, როგორც რუსეთი).
ახლაც ყურში მიდგას ერთი ვინმე რუსი გენერლის მიერ უმაღლესი საბჭოს სხდომაზე პათოსით წარმოთქმული “წინასწარმეტყველური” სიტყვები. მთელი პოსტსაბჭოთა სივრცის გასაგონად “ზავტრა სუხუმი ბუდეტ აბხაზსკიმ”. დარბაზში გაისმა მქუხარე, ხანგრძლივი ტაში.ხოლო ტელევიზორებთან მსხდომი ადამიანები იოლად მიხვდებოდნენ, რა იგულისხმებოდა “აბხაზსკიმ”-ის ქვეშ – ან “რუსსკიმ” ან “ნაშიმ”.სხვა ვარიანტი არ იყო და ამ “ხვალეს” დაელოდებოდნენ ზოგი სიხარულით დაზოგიც ტკივილით. მაგრამ რატომღაც “ხვალე” არ გახდა სოხუმი აფხაზური. ქალაქი დაეცა ორი-სამი დღის შემდეგ და მაინცდამაინც 27 სექტემბერს – ჯვართამაღლების დღეს.
შეიძლება ყველა მოატყუო, ყველა უკლებლივ, მაგრამ თავს ვერ მოიტყუებ, რადგან ყველა ჩვენგანში არის სინდისი – ჯვარცმული ქრისტე – თუნდაც ძალიან ღრმად, ძალიან დაფარულად. ამიტომ იმ სიტყვების მთქმელმაც და მისმა თანამოაზრეებმაც მშვენივრად იციან ნამდვილი არსი ამ გამარჯვებისა, რის შედეგად არის იგი მიღწეული.
27 სექტემბერს სოხუმი ზეიმობდა თავის უღირს გამარჯვებას. მაგრამ მჯერა და მწამს, რომ სოხუმშივე იქნებოდა თუნდაც ერთი რუსი მართლმორწმუნე მონანიე, რომელიც იმ დღეს მუხლმოყრილი იდგა ჯვარცმის წინაშე და მის სულშიც აღიმართა ცხოველმყოფი ჯვარი, როგორც ღვთის თვალი, როგორც გაფრთხილება; მორწმუნე, რომელიც მოწმეა ყველა იმ განუკითხაობისა, რომლის გამარჯვებასაც ზეიმობდა სოხუმი.

2

რაც უფრო უმწეო და დაუცველი ჩანს არსება მიწაზე, მით უფრო ძლიერი მფარველი ჰყავს მას ცაში. ხოლო ცის სამართალს წინ ვერავინ აღუდგება, რაც უნდა უძლეველი ჩანდეს არსება მიწაზე. ძლიერი არსების სისუსტეც სწორედ ის არის, რომ მას საკუთარი ძლიერების იმედი აქვს.

მოდით, ჩვენ, ქართველებმა, წამით დავივიწყოთ ჩვენი ყკივილი (ნეტამც, შეგვეძლოს ამის დავიწყება) და გავიაზროთ სხვისი უბედურება. ამის უფლებას მაძლევს და მამხნევებს ბოლო სტრიქონები ჩვენი დიდებული ლექსისა ვეფხისა და მოყმის შესახებ:
“…ხან იფიქრებდა, უდედოდ
გაზრდა ვინა თქვა შვილისა,
იქნება ვეფხის დედაი
ჩემზე მწარედა სტირისა,
წავიდე, მეც იქ მივიდე,
სამძიმარ უთხრა ჭირისა”…

ცისქვეშეთში არის ერთი მცირერიცხოვანი ერი – აფხაზეთი. მათ აქვთ თავისი ენა, თავისი ტრადიციები, თვითმყობადი კულტურა, ეროვნული სიამაყე… მაგრამ დღეს ძნელად მოიძებნება ერი, რომლის აწმყო და, განსაკუთრებით, მომავალი იყოს უფრო მძიმე და ნაკლებ საიმედო. მაგრამ ეს “დღეს” არ დაწყებულა “გუშინ”. მას ძირები ღრმად აქვს გადგმული ისტორიაში და მოდით, კიდევ ერთხელ, შეუიარაღებელი თვალით, მხოლოდ მშრალი ფაქტების ჩამოთვლით, გავიხსენოთ გრძელი და მძიმე გზა, რომელმაც ეს ერი დღევანდლამდე მოიყვანა:
დღევანდელი აფხაზეთის ტერიტორია მთლიანად შედის კოლხური კულტურის არეალში (2-1 ათასწლეულები).
კოლხეთის სამეფოს დაშლის შემდეგ, ქართველები და აფხაზთა წინაპრები (აბაზგები და აფსილები) ერთად იბრძვიან რომის, ირანის, ბიზანტიის და სხვა დამპყრობთა წინააღმდეგ.
ასევე ერთად იყვნენ ისინი მთელი დასავლეთ საქართველოს მომცველ ეგრის-აფხაზეთის სამეფოში (8-10 სს.) და გაერთიანებული საქართველოს შემადგენლობაში (11-12 სს.)
აფხაზეთმა, ისევე როგორც მთელმა საქართველომ, 4 საუკუნის 1 ნახევარში მიიღო ქრისტიანობა, რომელიც აქედან ჩრდილო კავკასიის ზოგიერთ ხალხშიც გავრცელდა.
15 საუკუნის დასასრულს საქართველო ცალკეულ სამეფოებად და სამთავროებად დაიშალა.
17 საუკუნის დასაწყისამდე აფხაზეთი ოდიშის სამთავროზე იყო დამოკიდებული, ხოლო შემდგომ თვითონაც დამოუკიდებელ სამთავროდ გაფორმდა.
ამ პერიოდში აფხაზეთი სულ უფრო ხშირად ხდება ოსმალთა აგრესიის ობიექტი.
1757 წელს ოსმალების მიერ დაპყრობილ სოხუმის ციხე-სიმაგრეს ერთად ათავისუფლებენ აფხაზები და დასავლეთ საქართველოს გაერთიანებული ლაშქარი, იმერეთის მეფის, სოლომონ 1-ის ხელმძღვანელობით.ხრესილის ბრძოლაში გმირულად დაეცა სამურზაყანოს მფლობელი ხუტუნია შარვაშიძე.
მაგრამ ოსმალებმა მალე კვლავ დაიპყრეს სოხუმი.
ამის შემდეგ აფხაზმა მთავრებმა დაინახეს, რომ დანარჩენ საქართველოსთან ერთობით, მაინც ვერ დაიცავდნენ თავს ოსმალებისგან და მიიღეს ისლამი (აქედან იწყება მფარველი ერისა თუ ქვეყნის ძიება, რომელიც აფხაზეთის მომდევნო ისტორიას მთავარ მოტივად გაზდევს).
1779 წელს აფხაზებმა ოსმალებთან ერთად გაილაშქრეს სოლომონ 1-ისა და ოდიშის მთავრის წინააღმდეგ (რუხის ბრძოლა). მაგრამ ოსმალები და აფხაზები დამარცხდნენ.
1801 წელს, კახეთის სამეფოს გაუქმებით, დაიწყო რუსეთის მიერ საქართველოს კოლონიზაცია, რომელიც თანდათან დასავლეთისკენ მიიწევდა.
რუხის ბრძოლაში დამარცხებული აფხაზთა მთავარი ქელეშ-ბეი შარვაშიძე (ჩაჩბა) გამოდის რუსეთთან კავშირის მომხრედ, რის გამოც 1808 წელს მას თურქები კლავენ. 1810 წელს მისი შვილი გიორგი (საფარ-ბეი), რუსეთის მთავრობამ აფხაზეთის მემკვიდრე მთავრად ცნო რუსეთის უმაღლესი მფარველობის ქვეშ.
1853-56 წლებში აფხაზები აქტიურად მონაწილეობენ რუსეთის დროშის ქვეშ რუსეთ-თურქეთის ომში. 1864 წელს აფხაზეთის ეს ერთგულება რუსეთმა “დაუფასა” აფხაზეთის სამთავროს გაუქმებით და მას “სოხუმის სამხედრო განყოფილება” უწოდა (!). “სოხუმის ოლქი” მხოლოდ 1883 წლიდან დაერქვა. აფხაზეთში გავრცელდა კოლონიური რეჟიმი (როგორც დავინახეთ, მაჰმადიანური თურქეთის მსგავსად, არც მართლმადიდებელმა რუსეთმა დაუყენა უკეთესი დღე ამ მცირერიცხოვან ერს).
1866 წელს აფხაზეთი აჯანყდა. რუსეთმა ეს აჯანყება ჩაახშო.
1867 წელს აფხაზთა მნიშვნელოვანი ნაწილი თურქეთში გადასახლდა. ამ პროცესს ეწოდა მუჰაჯირობა – კავკასიიდან მკვიდრი მოსახლეობის (მომეტებულად მუსულმანთა) გადასახლება თურქეთში. ეს პროცესი საქართველოსაც შეეხო, მაგრამ განსაკუთრებით მძიმე გამოდგა იგი აფხაზებისათვის. მაგალითად 1877-78 წლებში, რუსეთ-თურქეთის ომის დროს, სამშობლო დატოვა 50 ათასმა აფხაზმა. აქვე აღნიშვნის ღირსია ისიც, რომ 1877-79 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის შემდეგ ქართულმა საზოგადოებამ დაიწყო ბრძოლა მუჰაჯირობის შესაწყვეტად და გადასახლებულთა სამშობლოში დასაბრუნებლად. დიდი მუშაობა გასწიეს ამ მხრივ გიორგი წერეთელმა, სერგი მესხმა და სხვებმა. იმ პერიოდის ქართულმა პრესამ დიდი კამპანია გააჩაღა მუჰაჯირობის წინააღმდეგ და არცთუ უშედეგოდ.
რუსეთს სურდა, მთიელთა ოსმალეთში გადასახლების პოლიტიკური სიმშვიდისათვის მიეღწია ამ მხარეში, გათავისუფლებული მიწები გამოეყენებინა ფართო კოლონიზაციისთვის, ესარგებლა მხარის სამხედრო-სტრატეგიული მდგომარეობით. ოსმალეთი კი ცდილობდა, მუჰაჯირები იმპერიის უკაცრიელ ადგილებსა და რუსეთ-თურქეთის საზღვრებთან დაესახლებინა. მუჰაჯირების დიდი ნაწილი გზაში შიმშილმა და ეპიდემიებმა იმსხვერპლა. დაპირების მიუხედავად, თურქებმა მათ უვარგისი, შეუფერებელი ადგილი მიუჩინეს. ბევრი უმიწოდ და უსახლკაროდ დარჩა. მუჰაჯირების დიდმა ნაწილმა უკან დაბრუნება მოინდომა, მაგრამ რუსეთის მთავრობამ მათი შემოშვება აკრძალა.
მუჰაჯირობის შედეგად აფხაზეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი გავერანდა და გაუკაცურდა (კოლონიზაციის წინააღმდეგ ჭეშმარიტი “პატრიოტული” შემართება მხოლოდ ბუნებამ თუ გამოავლინა მალარიის სახით)…
აქ ცოტა შევისვენოთ, რადგან დიდი გზა არის გასავლელი დღევანდელ დღემდე და აქვე გავიხსენოთ მუხლი ფსალმუნიდან: “ნუთუ ვერ შეუგნიათ უკანონობის ჩამდენთ, ჩემი ერის მჭამელთ, პურივით რო ჭამენ და ღმერთს არ უხმობენ?..” “ჩემი ერისა”, რადგან ყველა ერი ცისქვეშეთში მისი ერია, მაგრამ “მისი ერის” განუკითხავ ჭამა-სმას და თავაშვებულ ღრეობას ბოლო არ უჩანს.
და დადგა 20 საუკუნე და აჰა, უკვე იწურება იგი!..
მეოცე საუკუნის დამდეგს, 1907 წელს, გამოდის ვორონოვის წიგნი სათაურით: Абхазия – не Грузия. ვისაც ეს წიგნი არ წაუკითხავს, თავს ნუ შეიწუხებთ, რადგან სათაური ყველაფერს ამბობს. საინტერესოა მხოლოდ ერთი რამ, რად დასჭირდა ვორონოვს წიგნის დაწერა ამ სათაურით მაშინ, როცა საქართველოცა და აფხაზეთიც ისედაც რუსეთი იყო. რა აღმოჩენა იყო ეს? იქნებ სინდისმა შეაწუხა? არა, რა ტქმა უნდა, სინდისი აქ არაფერ შუაშია. დაიწყო აფხაზთა შეგონება და გათიშვა მონათესავე და მოძმე ერისგან. ამ ღვარძლის თესლმა, დათესილმა საუკუნის დასაწყისში, სრულყოფილად იხარა საუკუნის ბოლოს…

***
მოვდივართ ამქვეყნად და ისტორია ჩვენში რჩება. ის თანდათან, ჩვენი ცნობიერების ზრდასთან ერთად, აჰყვება ჩვენი ცნობიერების რიტმს და, ჩვენც, ნებით თუ უნებლიედ, ჩვენი გაჩენით ვმონაწილეობთ ისტორიაში.
ისტორია ჩვენშია და ჩვენ ისტორიაში ვართ.
ათიოდე წლის წინათ წერილი მივიღე აფხაზეთიდან, რუსულ ენაზე დაწერილი, მწერალთა კავშირის წევრისგან. სამწუხაროდ, ეს წერილი სადღაც მიიკარგა. ზოგადად მახსოვს შინაარსი. მწერალი მეკითხებოდა, თუ რა ვიცი მე აფხაზეთის შესახებ. ანალოგიური წერილები, ვვარაუდობ, ჩემმა სხვა კოლეგებმაც მიიღეს. მე მაშინ ვერ შევძელი მეპასუხა. ახლა, ამ წერილის წერისას, დავფიქრდი და ვიგონებ – მართლაც, რა ვიცი მე აფხაზეთის შესახებ?

3

მართლაცდა, რა ვიცი მე აფხაზეთზე?
პასუხი, რომელსაც ჩემი აფხაზი კოლეგა ჩემგან ელოდა, ავირიდე მხოლოდ იმიტომ, რომ იმას, რაც მე ვიცი აფხაზეთზე ცოდნა არ ქვია, მას გაცილებით ბუნებრივი და მარტივი სახელი შეიძლება ეწოდოს…
მაგრამ დავიწყებ იმით, რაც არ ვიცი აფხაზეთზე.
უპირველეს ყოვლისა, შესაძლოა, მე არ ვიცოდე რიგიანად აფხაზეტის ისტორიაც და ყველაფერი, რაც წინა წერილში მოგახსენეთ, პირწმინდად ამოვიწერე ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიიდან. ამოვიწერე მხოლოდ თარიღები და მშრალი ფაქტები, რაც ხან ასე და ხან ისე იშიფრება.
არ ვიცი, ანდა ამას ცოდნა არ ჰქვია, რაც მე ვიცი აფხაზი ერის წარმოშობაზე, რატომ ითვლება და რა მეცნიერული დასაბუთება აქვს იმას, რომ აფხაზები და ქართველები მონათესავე ერებია. და რომ ეს ტერიტორია საერთოა, რადგან მთელი დასავლეთ საქართველო აფხაზეთითურთ ძველი, ერთიანი კოლხური კულტურის მემკვიდრეა.
როგორ მოხდა, რომ გვარით და გარეგნობით, ბევრ შემთხვევაში ვერ გაარჩევ და განასხვავებ აფხაზსა და ქართველს.
რატომ არის, რომ ჩვენი ლხინიცა და ჭირიც ასე ჰგავს ერთმანეთს.
როგორ ხდება, რომ ბევრჯერ, ინსტიქტურად ქართულად მიმართავ აფხაზს და არაბუნებრივი უხერხულობა გეუფლება, როცა მას შენი არ ესმის.
მე მგონი, ამგვარი ცოდნა თვით ბევრ აფხაზსაც არა აქვს, ისე აირია და აიჭრა მის გარშემო ყველაფერი. ამ აბსურდში გარკვევა არა მარტო აფხაზსა და ქართველს, არამედ ყოველ ნორმალურ ადამიანს გაუჭირდება.
მაგრამ საშინელება ის არის, რომ ამ აფსურდს ეწირება უამრავი რელური ადამიანი და, შესაძლოა, მთელი ერიც.
თუმცა, არიან სხვანიც, რომელთაც ყველაფერი ზედმიწევნით იციან აფხაზეთზე. მათ თავის რუკებზე (თავისავე ენაზე, და არა აფხაზურად) აღნიშნული აქვთ ყოველი მტკაველი მიწა, ყოველი კორდი, სადაც შეიძლება განალაგო საარტილერიო ბატარეა, ყოველი მკრთალი ბილიკი, რომლითაც მოულოდნელად მიეპარები ზურგიდან მტერს. ყოველი ხე და ბუჩქი, რომელთა უკან შეიძლება შაშხანით ჩასაფრება. იციან ყოველი გზაჯვარედინი და აღმართ-დაღმართი, რომელიც შეიძლება დანაღმო. მათ აღწერ-აღნუსხული აქვთ ყოველი სულიერი, რომელიც იძვრის ამ ტანჯულ მიწაზე. მათ ეს ყველაფერი კარგად იციან.
ისინი ხანდახან სადღაც ერთად ჩამოსხდებიან, სახელმწიფო მოღვაწეები, ჩინოსანი მხედართუფროსები, თანამდებობის პირნი, გამოჩენილი მეცნიერნი, ფსიქოლოგნი, კონფლიტოლოგნი, ხელოვანნი, სტატისტიკოსნი, “იკრიბებიან არა უმჯობესისათვის არამედ უარესისათვის”. იკრიბებიან და ქმნიან ამ აბსურდს ალქიმიკოსის სიჯიუტით. მათ მიაღწიეს არნახულ შედეგებს, რომლის მსგავსი ცისქვეშეთში ძნელად მოიძებნება.
მათ იციან, როგორ გაჭრან შუაში ბავშვი ისე, რომ ერთი ნაწილი მამას დაუტოვონ, ხოლო მეორე დედას მიუგდონ და ბავშვს მაინც ცოცხალი ერქვას.
მათ შეუძლიათ, გაყონ მოგვარენი ისე, რომ ერთი მეორეს მოსაკლავად დასდევდეს.
მათ კარგად იციან როგორ შეავსონ აფხაზთა სიმცირე ნებისმიერი სხვა ერითა და ხალხით, რომ როგორმე გადაიწონოს არასასურველი ენის რიცხობრივი უპირატესობა.
როგორ აიძულო, უარი ათქმევინო ადამიანს საკუთარ ენაზე იმ მოტივით, რომ ის “არა პრაქტიკულია”.
მათ ისიც იციან როგორ არის შესაძლებელი გვარში “გულია” ვერ ამოიცნო მოძულე ენის ენაზე ყველაზე ძვირფასი სიტყვა – გული.
მათ გამოთვლილ-გამოანგარიშებული აქვთ, როგორ შეარყიონ ტრადიციული ოჯახები, ენის საყრდენი და ბურჯი, საკურორტო ურთიერთობებით გაუბედურებული, წლების განმავლობაში საგზურების მომლოდინე მშვენიერთა სქესის საშვალებით, რომელთაც ამდენი სილურჯე, ამდენი მზე და სიტბო თავის სამშობლოში არასოდეს უგრძვნიათ; როგორ შეუცვალონ და დაუმახინჯონ მათ კეთილი ბუნება, რომელთაც ვერც კი წარმოუდგენიათ რა საზღაური აქვთ მათ სილაღესა და ბედნიერებას აფხაზეთში, როცა სამშობლოდან მშობელთა, დათა და ძმათა სიკვდილის ცნობაზეც კი არ რეაგირებენ, რამდენიმე დღის სიხარული რომ არ ჩაიმწარონ.
როგორ მოაწყონ ვალპურგის ღამეები, ეს არაოფიციალური მასობრივი ორგიები ღია ცის ქვეშ, რომელსაც აქ, რატომღაც, “ტანცებს” ეძახიან, – ეს კოლონიური პოლიტიკის წარმართვის მეტად ეფექტური, “სასიამოვნო და სასარგებლო” საშუალება, სადაც პირში სიგარეტგაჩრილი, ძალად დავაჟკაცებული ადგილობრივი ბიჭ-ბუჭები და გამოცდილი, მზით გარუჯული დედაკაცები არა მხოლოდ საცეკვაო მოედანზე წყვილდებიან, არამედ იქვე, ორიოდ ნაბიჯზე საუკუნოვან, ცასმიბჯენილ, მშვენიერ ფიჭვებქვეშ, მწერებივით ასრულებენ საქორწინო რიტუალის დასკვნით ნაწილს, ხოლო ამის შემდეგ, მათ სმენას უბრუნდება საკურორტო, ტანგოების, ფოქსტროტების და ვალსები მშობლიური ჰანგები, რომლებიც მათ კვლავ საცეკვაო მოედნისაკენ უხმობს, რომ ყველაფერი თავიდან დაიწყოს.
ყოველივე ამის შემდეგ აფხაზეთის “მოტეხვას” რაღა უდგას წინ?
მაგრამ ეს იქნებ “მშვიდობიანად” მოხერხდეს? ტყუილად კი არ შეიქმნა პათეტიკური საბჭოთა სიმღერა: “Хотят ли русские воийны?!”. მეც ვუმოწმებ – არ უნდათ… ოღონდ, თუ მიზანს უომრად მიაღწევენ. ამის პირობა კი ნამდვილად არსებობს. საქართველო იხლიჩებოდა ორ – სამოქალაქო და სამაჩაბლოსთვის – ომებს შორის და სადა ჰქონდა მესამე ომში ჩართვის თავი.
მაინც ჩაერთო, მაინც ჩაითრიეს.
და ამჯერადაც, მათთვის სასურველი ომის გაჩაღება, “მგელი და კრავის” კრილოვისეული იგავისა არ იყოს, ქართველებს დააბრალეს, რის გამოც ბევრი ჩვენი მეგობარი რუსეთში და, არა მხოლოდ რუსეთში, თავს სინანულით ხრიდა და აქნევდა აქეთ-იქით – ეს რა ქნეს, ქართველებმაო.
აქვე არ შემიძლია, არ გავიხსენო შესანიშნავი რუსი მწერლის, ჩვენი მეგობრის (თუ უკვე გული არ აიყარა ჩვენზე), ანდრეი ბიტოვის “ღია წერილი ჭაბუა ამირეჯიბს”, რომელსაც “პროლოგისა” თუ “ეპიგრაფის” მაგიერ აქვს მინაწერი – “შესაძლოა, ეს წერილი კოლექტიური გამხდარიყო”, რაც, ეტყობა იმას ნიშნავს, რომ მხოლოდ ის არ ფიქრობს ამგვარად. წერილის ავტორი, იცნობს რა ქართველთა შემწყნარებლობას, გარკვეული გულიტკივილითა და გამოცებით გამოთქვამს სინანულს მათი მოულოდნელი აგრესიულობის გამო. როგორც ჩანს, “Уроки Армении”-ს ავტორისათვის “სომხეთის გაკვეთილები” საკმარისი აღმოჩნდა, რომ ქართველებს, ამჯერად, მენტორად მოვლინებოდა.
მე კი მწუხარე “ეპილოგით” მინდა დავამთავრო ჩემი ეს შენიშვნა: ჭაბუა ამირეჯიბის ვაჟი – ირაკლი გმირულად დაიღუპა ამ ომში.
კიდევ ბევრი და უამრავი რამ არ ვიცი ღვარძლის იმ ნაყოფისა, რომელიც საუკუნის დასაწყისში დაითესა და ასე ხარობს და იფურჩქნება აქამდე.
მე ამგვარ ცოდნაზე ხელი არ მიმიწვდება, მაგრამ ბევრი აქ თქმულის მოწმე და თვითმხილველიც ვარ და ბევრიც სხვისგან მომისმენია.
დიახ, მას შემდეგ, რაც ვიბადებით, ისტორია ჩერდება ჩვენში და ჩვენი ცნობიერების ზრდასთან ერთად აჰყვება ჩვენივე ცხოვრების რიტმს და, ნებსით თუ უნებლიედ, ვმონაწილეობთ მასში.
მე თბილისში დავიბადე და აი, უკვე 65 წელია, აქვე ვბერდები, მაგრამ თუ სადმე ვყოფილვარ ხანგრძლივად, აფხაზეთია, თუ რაიმე მაკავშირებს მასთან, არა ცივი და ავი ცოდნა, არამედ ცხოვრების საუკეთესო დღეებისა და წლების მოგონება…

4

ვიღაცას უთქვამს, მე არ მაინტერესებს ადამიანები, მე ტერიტორია მაინტერესებსო. არ ვიცი, ვინ თქვა ეს. იქნებ, არც თქმულა ასეთი რამ საჯაროდ. იქნებ მავანმა მხოლოდ გულში გაიფიქრა. ამჟამად ამას უკვე მნიშვნელობა არა აქვს – ფაქტი აშკარაა, “ვინაიდან ნაყოფით იცნობა ხე”.
ღმერთმა სამყარო ადამიანისთვის შექმნა, და არა ადამიანი სამყაროსთვის. ასეა ბიბლიაში და ადამიანია მთავარი ღვთიური ჩანაფიქრი და მიზანი, თორემ ცისა და ქვეყნის შემქმნელს არც ზღვები სჭირდება და არც თვალუწვდენელი ველები, არც დაბურული ტყეები და არც მიწისქვეშა წიაღისეული. განსასვენებლად მისთვის ერთი ადამიანის წრფელი გულიც საკმარისია.
დიახ, ჩემო უცნობო აფხაზო კოლეგავ, მე ბევრი რამ არ ვიცი აფხაზეთის შესახებ, მაგრამ შენი წერილის პასუხად მოვიხმობ მახსოვრობას ბავშვობიდან ჩემს უკანასკნელ იქ ყოფნამდე და აღარც ვიცი, მინდა თუ არა კიდევ ვნახო ის ადგილები, სადაც საუკეთესო დღეები გამიტარებია. აღარ მინდა ვნახო შერყვნილი და ნაიარევი ჰაერი, მზე და ზღვა, ჩემდამი სიძულვილით სავსე. ნუთუ ყველაფერი იმიტომ მოხდა, ამგვარი სინანული გამჩენოდა იმის სანაცვლოდ, რომ ასე მიყვარდა ამ მიწის ყოველი მტკაველი, ყოველი ბუჩქი და ხე, ყოველი მკრთალი ბილიკი და, რაც მთავარია, იქ აღარ მეგულება თუნდაც ერთი ადამიანი, რომელსაც გულში ჩავიკრავ, ვისაც ჩემს მწუხარებასა და სიხარულს გავუზიარებ, ანდა, უბრალოდ, ვინმე უცნობს ორღობეში მივესალმები. ბევრი იმათგანი ან მიწამ მიიმატა და უფრო მრავლად განიდევნა მშობლიური მხარიდან.
რა ვქნა, თუ მე ადამიანები მეტად მიყვარს, მკვდარი იქნება თუ ცოცხალი, ვიდრე ტერიტორია მაინტერესებს.
ვისაც უყვარს, ის ისჯება.
მაგრამ რას იზამ, თუ უზარმაზარ მარტორქას მხოლოდ ერთი რქისთვის კლავენ, ხოლო მის სხეულს ტურებსა და ყვავ-ყორნებს მიუგდებენ საჯიჯგნად…
ჩემთან ხშირად მოდის ჩემი ერთადერთი დეიდაშვილი ტიტე (ტიტიკო, როგორც მას ვეძახით ყველა) მამულია. მან და მისმა მეუღლემ, ნათელა კაჭარავამ, თითქმის უკანასკნელებმა დატოვეს აფხაზეთი. ჩამოსვლიდან მეორე დღეს ნათელა გარდაიცვალა. მისი საფლავი თითქოს თბილია და ჯერ კიდევ მოუწყობელი, რადგან მისი ქმარი და შვილები იმედს არ კარგავენ, რომ მათთვის ძვირფას ნეშტს მშობლიურ მიწას დაუბრუნებენ.
დაქვრივებული ტიტე, თავის შვილებთან და შვილიშვილებთან ერთად, მეთხუთმეტე სართულზე ცხოვრობს ანთეოსივით მიწას მოწყვეტილი. ის პროფესიით აგრონომია, მამამისივით შრომისმოყვარე და მშვიდი. მისი ეს სიმშვიდე მაოცებს, რადგან ვიცი, რაც გადაიტანა და რისი მოწმეც გახდა. ეტყობა, მიწასთან ურთიერთობა ქმნის ამ სიმშვიდესა და სიბრძნეს. ის სრულიად თავისუფალია შურისძიების გრძნობისაგან, რადგან იცის მის თავს დატეხილი უბედურების ნამდვილი მიზეზები. ამას გარდა, იმ აფხაზმა, რომელმაც მისი სახლი დაიკავა, არა მარტო არ დაიზარა ნათელას და ტიტიკოს გაცილება ადლერამდე, არამედ კაცურად დაიცვა ისინი, როცა მათ ავტობუსიდან ჩამოსხმა და იქვე დახვრეტა მოუნდომეს.
მე თბილისის განაპირას ვცხოვრობ, მამისაგან აშენებულ სახლში და მაქვს მიწის პატარა ნაკვეთი. ტიტესთვის ჩემი ეზო-კარი ესევე მშობლიურია, როგორც ჩემთვის მისი სამოსახლო გულრიფშში.
ერთი საათითაც რომ მოუხდეს მოსვლა, მაშინვე ტანსაცმელს გამოიცვლის და შეუდგება საქმეს. უსაქმოდ წამით არ გაჩერდება. ეზო და ხეხილი წესრიგში მოჰყავს, რისი ნიჭიც, სამწუხაროდ, მე არ გამაჩნია. მერე, თუ მაქვს რაიმე საჭმელი და ცოტაოდენი სასმელი, ვსხედვართ და ვიხსენებთ აფხაზეთს, გულრიფშს, ბავშობას, მშობლებს, ნათესავებს, მეგობრებს, მეზობლებს, ნაცნობ-უცნობებს, ცოცხლებსა და მკვდრებს,მწარესა და ტკბილს. ვიგონებთ მომეტებულად, ცრემლითა და იმედ-უიმედობით. მოგონების ყველაზე ბედნიერ წამებსაც ერთნაირი სევდა და მწუხარე განწყობა ახლავს. არა გვაქვს შურისძიების გრძნობა, მაგრამ არნახული უსამართლობა ყელში გვებჯინება და გვახრჩობს.
ვიგონებთ ბავშვობას, ლაღსა და უდრტვინველს, და იმ ადამიანებს, რომლებიც ცხოვრების გზაზე შეგვხვედრია, და ნელ-ნელა მივიწევთ წინ ჩვენს მოგონებებში.
ცხოვრება თანდათან რთულდება, ხან დაიბინდება და მზე გამოანათებს. და აი უკვე მერამდენედ, მოვაღწიეთ დღევანდელ დღემდე და დღევანდელ უკუნ ღამემდე, რომელიც გადაულახავ კედლად აღიმართება, ხოლმე ჩვენს წინაშე და კვლავ საწყისს ვუბრუნდებით, ჯადოსნურ წრეში მოქცეულნი. თითქოს ახლა რაც არის, ეს არის ჩვენი რეალური ცხოვრება, ხოლო ის, რაც იყო, მხოლოდ ტკბილი სიზმარი იყო.
ბუნდოვნად მახსოვს ბიძაჩემის, დავით დადიანის თეთრი სახლი გულროფშში და ბებიაჩემი ვერა ავალიანი-დადიანისა, რომელიც ლოგინად ჩავარდა ომში წასული ვაჟიშვილების – დავითისა და ნიკოლოზის მოლოდინში. ამ მოლოდინმა დასცა დამბლა და ამ მოლოდინმავე აცოცხლა ლოგინს მიჯაჭვული უტყვად.
უმცროსი, ნიკოლოზი (კოლია), 18-19 წლისა სოხუმის რომელიღაც სასწავლებლის მასწავლებელი, ომამდე გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში და ომის დაწყებისთანავე ბესარაბიაში დაღუპა დაბომბვისას.
მეორე, დავითი, ცოლიანი, შვილი არ დარჩა, ქორწილის შემდეგ მალევე გაიწვიეს ჯარში და ასევე მალე მისი კვალიც დაიკარგა. ჭორად მოვიდა მბავი, რომ ამ ამაყ კაცს შელაპარაკება მოუხდა მეთაურთან და ისიც ფრონტის წინა ხაზზე გაუშვეს. მეტი მის შესახებ არაფერი ვიცით.
ბებიას ოთხივე გულდათუთქული ქალიშვილი მონდომებით უმალავდა თავიანთი ძმების დაღუპვის ამბავს, მაგრამ დავრდომილი დედის უნაკლო სმენას (ერთადერთი, რაც მას ჯანმრთელი შემორჩა), ეტყობა, არ გამოეპარებოდა ტყუილი და მართალი, რასაც მის თვალებზე მომდგარი ცრემლი თუ ამჟღავნებდა.
ომის დამთავრებიდან მეორე თუ მესამე წელს ბებია გარდაიცვალა და დაკრძალეს გულრიფშის სასაფლაოზე. მის მის გვერდით ასვენია დეიდაჩემი – მელანია დადიანი, ექიმი, რომელიც ბებიას უვლიდა სიცოცხლის ბოლომდე და ისიც გულრიფშს შემორჩა.
თითქმის ყოველ ზაფხულს, მთელი ჩვენი ოჯახი, ომამდეც და ომის შემდეგ განსაკუთრებით, გულრიფშში ჩავდიოდით ჩემს უფროს დეიდასთან, ტატიანა (ბუჟღუ) დადიან-მამულიასთან. მისი მეუღლე, ვასილ მამულია, ბრძენი, მეურნე კაცი იყო, მშვიდი და კეთილად მომღიმარი, ამ სოფლის ერთ-ერთი თავკაცი, რომელთანაც ხშირად მოდიოდნენ თანასოფლელები რჩევისთვის.
მახსოვს, რა გულისფანცქალით ველოდებოდი ვაგონის სარკმელს აკრული გულრიფშის ნაცნობ ხედებს, იმ ბორცვის გამოჩენას, რომელზეც იდგა მწვანეში ჩაფლული ორი სანატორიუმი – თეთრი და წითელი.
რაც მთავარია, იქ მელოდებოდა ლურჯი ზღვა და ჩემზე სამი წლით უფროსი დეიდაშვილი ტიტიკო.
მე თუმც თბილისში დავიბადე ხორციელად, მეორედ, უფრო დიდი დაბადებით, აფხაზეთში დავიბადე. 14-ოდე წლის ვიქნებოდი, როცა მესამე დაიდამ, ეკატერინემ (კატუშა) სოფელ აზანთაში წამიყვანა, სადაც მისი ქმარი, იონა ლაღიძე, სკოლის დირექტორი იყო.
წებელდიდან აზანთამდე ფეხით ვიარეთ. კარგად მახსოვს ის განცდა როცა სოფელს მივუახლოვდით. გარემო მკვეთრად შეიცვალა, თითქოს უზარმაზარ ქვაბულში შევდიოდით, რომელიც რაღაც დიდ საიდუმლოს მალავდა თავის თავში. თითქოს ზღაპარში შევდგი ფეხი.
იმავე განცდის დასტური იყო ხეებს შორის მოლივლივე ლურჯი ამტყელის ტბა, რომელიც ცის სველი ნაფლეთივით ჩავარდნილიყო სადღაც ქვევით, ხევში, და კიდევ, უზარმაზარი ლოდებით ნაგები “დევის სახლები”. მაშინ დავრწმუნდი, რომ ზღაპრულ ცხრათავიან, ასთავიან და ბაყბაყ-დევებსაც ჰქონდათ ბავშვობა. აბა, ადამიანებს სად შეუძლია ამოდენა ლოდებით “თამაში”.
იოანა ბიძიას მამა მღვდელი იყო. არა მცხეთაში და არა თბილისში, და არც რომელიმე ჩვენს დიდებულ ტაძარში ვეზიარე ქრისტეს მაცოცხლებელ სჯულს, არამედ აქ, აზანთაში, ღია ცის ქვეშ, ამტყელის ტბის ნაპირებთან. აქ დაიბადა ჩემი ქრისტე და ახლაღა ვაცნობიერებ, რომ მეცა ვარ ის ერთ-ერთი შორეული შთამომავალი იმ უბირი მწყემსთაგანისა, რომელმაც თავისი მემკვიდრეობიდან მეც მიწილადა ამ ნათლობით თავისი დიდი სიყვარული.
ჩემი ნათლიაა ლეილა ავალიანი, დედაჩემის ბიძაშვილი.
ისევ და ისევ, მე და ტიტე ნელ-ნელა მივიწევთ წინ ჩვენს მოგონებებში, ვიზრდებით, ვვაჟკაცდებით, ცხოვრება თანდათან რთულდება. ხან ჩამობნელდება და ხან მზე გამოანათებს. ტიტე თბილისში ჩამოდის. ჩვენთან ცხოვრობს. ამთავრებს უმაღლესს, ბრუნდება თავის სოფელში, ოჯახდება და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ. მე კვლავ ხშირი სტუმარი ვარ აფხაზეთის.
და აი, ნელ-ნელა იქუფრება აფხაზეთის ცა.
მახსოვს, როგორ თანდათან იძაბება ურთიერთობა აფხაზებსა და ქართველებს შორის, როგორ უცხოვდებიან ისინი ერთმანეთის მიმართ.
მახსოვს ადგილობრივი ტელეფონების თხელი წიგნაკი, რომელიც, დროთა განმავლობაში, სქელდება უფრო მოზრდილ წიგნად, ოღონდ არა აფხაზურ ქართული გვარების ხარჯზე.
მახსოვს 70-იანი წლების დასაწყისი, როცა მაშინდელმა რესპუბლიკურმა მთავრობამ პრესის საშუალებით გამოთქვა თავისი შეშფოთება ტერიტორიის არააფხაზური და არაქართული ხალხებით გამიზნული დასახლება-დამკვიდრების, კოლონიზაციის ამ არცთუ ისე კარგად დაფარული პოლიტიკის გატარების გამო (ეს იმპერია ყოველთვის ავს იქმოდა სხვისი ხელებით, ხოლო კარგს – სხვის ხარჯზე). ცენტრიდან ჩვენს მთავრობას, ეტყობა, “თითი დაუქნიეს” და მანაც სხვა ფორმების ძიება დაიწყო აფხაზეთის დასაცავად. დაარსდა აფხაზურ-ქართული უნივერსიტეტი და ტელევიზია. შემდეგ კი, დაპირისპირების გამძაფრებასთან ერთად, იმპერიამ ძალიან ძველ და მრავალჯერ ნაცად ხერხს მიმართა – “გაყავი და იბატონე”. და, მალევე, აფხაზურ-ქართული უნივერსიტეტი და ტელევიზია გაიყო აფხაზურად და ქართულად. შემდეგ კი ყველაფერი ქართული “ზედმეტად” ჩათვალეს და გადარეკეს ენგურს იქით…
(აი, ყოველივე ამას ზეიმობდა სოხუმი 27 სექტემბერს – ჯვართამაღლების დღეს.)
ომი აფხაზეთში იყო ომი “უკვდავ კაშჩეისთან” პლიუს იპ უამრავ “მოხალისე” ხალხებთან ერთად, რომლებიც ცინიკურად აცხადებდნენ, რომ იცავენ მცირერიცხოვან ერს ქართველი აგრესორებისაგან და ეს “სამართლიანი”, “ჰუმანური”, “ინტერნაციონალური” ვალი ამხნევებს მათ, იყვნენ განსაკუთრებით სასტიკნი და დაუნდობელნი. ყოველივე ამას ემატება რუსების, სომხების და აფხაზეთში მობინადრე კიდევ სხვა ხალხების ხაზგასმული სიძულვილი ქართველებისადმი, რადგან ეს იყო დაუწერელი სასიცოცხლო პირობა მათი უსაფრთხოებისა. ისინი ხმის ჩახლეჩამდე გაჰკიოდნენ: “რა უნდათ ქართველებს ამ მიწაზე, ჩაეთრიონ თავის სამშობლოში ენგურს იქით!”
უფრო მეტიც. თვით აფხაზებსაც ეშინოდათ გამოემჟღავნებინათ ოდნავი “სისუსტე” და ლმობიერება ქართველი მეზობლისადმი, ნათესავისადმი, მეგობრისადმი და თავის საკუთარი მეუღლისადმიც კი.
და აქ კი, ნამდვილად, გამართლდა თურქული ანდაზა: “როცა ჩემი წვერ-ულვაში იწვის, სხვები ცეცხლზე თუთუნს უკიდებენ”.
ტიტე და ნათელა დარჩნენ ოკუპირებულ აფხაზეთში. შვილები ადრევე გამოარიდეს სისხლისღვრას.
ტიტე მიყვება, თუ როგორ მოკლეს მისი ცოლისძმა, კიმი კაჭარავა – შესანიშნავი მოღვაწე, ინტელიგენტი და პედაგოგი, სოხუმის მე-2 სკოლის დირექტორი, სადაც მრავალი აფხაზი სწავლობდა. ის გულრიფშში დარჩა და დარწმუნებით ამბობდა: “მე აფხაზისგან არ მოვკვდებიო”. მაინც მოკლეს, შესაძლოა არააფხაზისგან. მოკლეს ერთი ვიდეო კასეტის და არარსებული ვიდეომაგნიტოფონის გამო. მოკლეს თავისივე ეზოში, ცოლის თვალწინ.
ტიტემ თავისი ხელით, მარტოკამ, იქვე, ეზოშივე გათხარა კიმის საფლავი, რადგან სასაფლაოზე წასვენება ყოვლად შეუძლებელი იყო.
ასევე, თავისივე ეზოში დაკრძალა მეორე ახლობელი ადამიანი, ჟურნალისტი გიგლა ძიძიგური.
ასე განმეორდა ტობითის ბიბლიური ისტორია, როცა ის მალულად საკუთარი სიცოცხლის რისკის ფასად, აბარებდა მიწას უცხოობაში გადასახლებულ და დახოცილ თანამოძმეებს. განსხვავება მხოლოდ იმაშია, რომ ტიტე სამშობლოშივე შეიძლება შეწირვოდა უნებურად წამოცდენილ ერთ ქართულ სიტყვასაც კი.
კიდევ ერთი უჩვეულო რამ მიამბო ტიტემ. კიმი კაჭარავას მოკვლის შემდეგ მკვლელი წასულა და გზად პირველივე შემხვედრ, მისთვის უცნობი ქალისთვის გაუნდია დანაშაული, ხოლო შემდეგ ფულიც უჩუქებია, ეტყობა, სინდისმა შეაწუხა და ამგვარად გამოხატა თავისი სინანული.
როცა ტიტე და ნათელა თავის მშობლიურ სახლ-კარსა და ვენახს ტოვებდნენ, მათ არაფერი წამოუღიათ თან, არც ოქრო-ვერცხლი და არც სხვა ნივთიერი რამ. მათ მოისურვეს მხოლოდ საოჯახო ალბომის წამოღება, რომელსაც დეიდაჩემი ათწლეულობით ქმნიდა. მაგრამ არ ურჩიეს რადგან ამგვარ მოსაგონარს, შესაძლოა, საბედისწეო გაღიზიანება გამოეწვია ჩხრეკისას.
იმ კოშმარად ქცეული ტკბილი სიზმრიდან მათ მხოლოდ გამოიტანეს რაც ეცვათ და ერთი მომცრო ხელჩანთა, რომელსაც მრავალჯერ ელოდა გაჩხრეკა.
მომიტევე, ჩემო კოლეგავ, რომ თავს ნება მივეცი ამ ლირიკული გადახვევისა. მე მხოლოდ ის მინდოდა მეთქვა, რომ თუმც ტიტე მამულიას მიერ გადატანილი განსაცდელი სულ არ არის ყველაზე მძიმე და აუტანელი, და რომ ბევრმა ჩვენმა თანამემამულემ გაცილებით მეტი ტკივილი და შეურაცხყოფა იგემა, მაგრამ ისიც ხომ ერთ-ერთი ლტოლვილთაგანია, და რომ მისთანანი რა მასზე უფრო ტრაგიკული ბედისა ათიათასობით და ასიათასობით არიან. ეს არც მათემატიკაა და არც სტატისტიკა, რადგან ყოველი მათგანი სათითაოდ ცოცხლობს და სათითაოდ კვდება.
-ყოველი ადამიანი და ასიათასობით ყოველი ადამიანი!..
დიახ. ჩვენ ვმონაწილეობთ ისტორიაში. ჩვენ უნდა მივიღოთ მონაწილეობა ისტორიაში არა უარესისთვის, არამედ უკეთესისთვის. ეს ჩვენს ხალხებს ჰაერივით სჭირდება. ადამიანები სიძულვილისათვის არ არიან შექმნილნი. “აღარ ძალმიძს შევრისხო და მოვიძულო ჩემი მოყვასი, რადგან ჩვენ თანამშრომლობისა და თანამოღვაწეობისათვის ვართ შექმნილნი” (მარკუს ავრელიუსი. ფიქრები. წიგნი მეორე.1).
იყო ორი ახალგაზრდა ბერი. მეგობრობდნენ მაგრამ ერთხელაც დაემდურნენ ერთმანეთს. ერთ-ერთმა მშობლიური მონასტერი დატოვა და სხვა მონასტერში წავიდა. გავიდა ხანი. დარჩენილ ბერს მოენატრა თავისი მეგობარი, მონასტრის წინამძღვრისგან მიიღო კურთხევა, წასულიყო და შერიგებოდა მეორეს. გაუდგა გზას, მაგრამ მალე დაბრუნდა და წინამძღვარს მოახსენა, რომ იმან არ მოისურვა შერიგება, რაზედაც მოძღვარმა უპასუხა: ეს იმიტომ, რომ მისკენ მიმავალი შენ შენ თავს ამართლებდი და მას კი ამტყუნებდი. კვლავ წადი და გზად განიკითხე თავი შენი და ეცადე მის გამართლებას. მხოლოდ ასე არის შესაძლებელი ძმის კვლავ მოპოვება.
და ახდა მოძღვრის სიტყვები. ძმები შერიგდნენ.
ამ ერთმანეთისკენ მიმავალ გზაზე ჩასაფრებულია კიდევ ერთი, შესაძლოა, ყველაზე დიდი მტერი, რაც ღვარძლის მთესველებმა თავიდანვე ჩადეს აფხაზეთის “მოტეხვის” პროგრამაში – ეს არის ორმხრივი შურისძიების შესაძლებლობა ჩვენს ერებს შორის, რაც გამიზნულია იმისთვის, რომ წლების განმავლობაში ამ ორმა ერმა ვერ შეძლონ თანაცხოვრება.ეს მოტივი ერთგვარი მოდიფიკაციაა ლენინის ცნობილი “შუისკოე პისმო”-ს “სასიამოვნო და სასარგებლო” თემისა.
მაგრამ მწამს, რომ სიძულვილი განქარდება და დაიწრიტება, რადგან ის სუბსტანციური გრძნობა არ არის.
და აი, ჩემო უცნობო აფხაზო კოლეგავ, დასასრულს უახლოვდება ჩემი ეს დაგვიანებული და გაჭიანურებული პასუხი. მე მინდა იგი დავამთავრო ანზორ სალუქვაძის ადრეული ლექსით:
“გაზაფხულია, ზღვის ნაპირებს მიდის მედეა,
ღვთაებრივია მშობლიური მისი ნაკვთები,
გული წრფელი და მოიმედეა,
რომ აღარ მოვლენ არასოდეს არგონავტები”…

ჭეშმარიტი გამარჯვება ჯერ წინ არის. თუმცა, მას არ ექნება ის სულმდაბლური საზეიმო განწყობა, რომელსაც შეჩვეულნი ვართ, რათა საბოლოოდ ვთქვათ – აჰა, ქართველების “დამარცხებასა” და აფხაზეთის “გამარჯვებაზე” ვზეიმობთ საერთო გამარჯვებით ურთიერთმტრობაზე.

21,26 ოქტომბერი, 11, 23 ნოემბერი, 8 დეკემბერი, 1998